Wie Dordrecht bezoekt, stapt binnen in een tijdscapsule vol verrassingen. De stad was eeuwenlang het toneel van ontmoetingen, conflicten en ontdekkingen die hun stempel drukten op Nederland. Van beroemde vergaderingen tot vergeten verhalen: samen brengen ze het verleden tot leven. In dit artikel vind je 21 gebeurtenissen uit de geschiedenis van Dordrecht die het hebben gevormd tot de stad die je vandaag ziet.
Inhoudsopgave 21 Feitjes over Dordrecht
Bron: Regionaal Archief Dordrecht, J. Smits Jzn.
1. Eerste nederzetting langs de rivier de Thuredrith – 1120
In 1120 wordt Dordrecht voor het eerst genoemd als Thuredrith, een nederzetting langs een rivierarm. De naam verwijst waarschijnlijk naar een doorwaadbare plaats of een stromende getijdenrivier. De locatie was ideaal voor handel en scheepvaart, wat snelle groei stimuleerde. De nederzetting bestond vooral uit houten huizen en eenvoudige pakplaatsen. Dit moment geldt als de vroegste schriftelijke bevestiging van Dordrecht’s bestaan.
Bron: Regionaal Archief Dordrecht
2. Verlening van stadsrechten, de oudste stad van Holland – 1220
In 1220 verleende Graaf Willem I stadsrechten aan Dordrecht, waarmee het de oudste stad van Holland werd. Deze rechten gaven de stad bestuurlijke zelfstandigheid en economische voordelen. Handelaren konden hier veiliger werken en markten houden. Het stadsrecht maakte ook rechtspraak in eigen beheer mogelijk. Dit vormde de basis voor Dordrecht’s latere machtige positie in de regio.
3. Start bouw van de Grote Kerk (Onze-Lieve-Vrouwekerk) – ca. 1285
Rond 1285 begon de bouw van de imposante Grote Kerk, die uitgroeide tot het bekendste monument van Dordrecht. De kerk werd gebouwd op een oude stroomrug, waardoor stabiliteit een uitdaging was. In de loop der eeuwen moest de toren meerdere keren verstevigd worden. De enorme glas-in-loodramen maakten de kerk beroemd. Het bouwwerk symboliseerde de groeiende rijkdom van de stad.
Bron: Regionaal Archief Dordrecht
4. Toekenning van het “Stapelrecht” – 1299
Het stapelrecht van 1299 bepaalde dat alle goederen die via Dordrecht vervoerd werden, verplicht eerst in de stad moesten worden aangeboden. Dit maakte Dordrecht ongekend rijk en invloedrijk. Handelaren uit heel Europa kwamen hierdoor naar de stad. De maatregel versterkte Dordrecht’s positie als economische hoofdstad van Holland. Het recht bleef eeuwenlang de motor achter de stedelijke welvaart.
5. De Gouden Eeuw van Dordrecht – 1350-1450
Tussen 1350 en 1450 beleefde Dordrecht zijn eigen Gouden Eeuw. Handel in wijn, hout, graan en wol bloeide op enorme schaal. De stad werd het bestuurlijke én economische centrum van Holland. Machtige koopmansfamilies bepaalden het stadsbestuur en financierden grote bouwprojecten. Deze periode vormde het fundament voor Dordrecht’s invloed in de late middeleeuwen.
6. Maasrecht van Dordrecht – 1355
In 1355 ontving Dordrecht het Maasrecht, waardoor de stad een stevige greep kreeg op de handel via de Maas. Dit recht zorgde voor tolheffing en transportcontrole. Schepen moesten hun goederen aanbieden in Dordrecht voordat ze verder mochten varen. Hierdoor nam de stedelijke rijkdom opnieuw sterk toe. Het Maasrecht versterkte de handelsmonopolies die Dordrecht al bezat.
Bron: Regionaal Archief Dordrecht
7. Beleg van Dordrecht – 1418
In 1418 werd Dordrecht belegerd tijdens conflicten binnen het graafschap Holland. De belegering was onderdeel van de Hoekse en Kabeljauwse twisten. De stad hield stand dankzij sterke verdedigingswerken en loyale burgers. Economische schade was echter aanzienlijk. Het beleg liet zien hoe strategisch belangrijk Dordrecht was in de machtsstrijd.
Bron: Regionaal Archief Dordrecht
8. Sint-Elisabethsvloed: grote overstroming rond Dordrecht – 18/19 november 1421
De Sint-Elisabethsvloed van 1421 was een ramp die grote delen van de Grote Waard (regio) verzwolg. Dordrecht zelf overleefde, maar het achterland verdween vrijwel geheel onder water. Dit maakte Dordrecht tot een écht eiland. De vloed kostte duizenden mensen het leven en veranderde het landschap blijvend. Het is een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in de regionale geschiedenis.
Bron: Regionaal Archief Dordrecht
9. Een zware stadsbrand – 28 juni 1457
De stadsbrand van 1457 verwoestte grote delen van Dordrecht, waaronder talloze huizen en delen van de Grote Kerk. Houten woningen vlogen snel in brand, waardoor uitbreiding moeilijk te stoppen was. Bewoners vluchtten massaal naar de havens. De stad moest jarenlang herstellen van de schade. De brand leidde tot betere brandpreventiemaatregelen en meer stenen bouw.
Overigens had Dordrecht in 1332 en 1338 ook al te maken met een stadsbrand, maar die van 1457, die 5 dagen duurde, was de heftigste.
10. De Eerste Vrije Statenvergadering, gehouden in Dordrecht – 15/16 juli 1572
In 1572 kwamen vertegenwoordigers van de Hollandse steden in Dordrecht bijeen voor de Eerste Vrije Statenvergadering. Zij kozen er bewust voor zich tegen de Spaanse overheersing te keren. Willem van Oranje werd officieel erkend als leider van de opstand. Deze vergadering wordt gezien als een cruciaal beginpunt van de Nederlandse onafhankelijkheid. Dordrecht speelde hiermee een sleutelrol in de Tachtigjarige Oorlog.
Leestip: Meer weten over de Eerste Vrije Statenvergadering? Lees dan het artikel Hof van Nederland – Het verhaal van de Eerste Vrije Statenvergadering
11. Satisfactie van Dordrecht – 1574
De Satisfactie van Dordrecht was een overeenkomst tussen de stad en Willem van Oranje. Hierin beloofde Dordrecht trouw aan de prins, in ruil voor religieuze en bestuurlijke veiligheid. Het document verstevigde de band tussen de stad en de opstandelingen. Het vormde een belangrijke stap in de consolidatie van de Hollandse samenwerking. Dordrecht bevestigde hiermee zijn leidende rol in de strijd tegen Spanje.
Bron: Regionaal Archief Dordrecht
12. Synode van Dordrecht – 13 november 1618 tot 29 mei 1619
De Synode van Dordrecht was een grote internationale kerkvergadering. Belangrijke theologen uit heel Europa kwamen naar de stad. De synode leidde tot de beroemde Statenvertaling, de eerste officiële Nederlandse Bijbelvertaling. Het evenement versterkte Dordrecht’s religieuze en culturele reputatie. Deze synode behoort tot de invloedrijkste bijeenkomsten in de Nederlandse kerkgeschiedenis.
In 1637 was de eerste Statenbijbel een feit!
Bron: Regionaal Archief Dordrecht
13. Geboorte van Johan (1623) en Cornelis de Witt (1625)
Cornelis en Johan de Witt, twee van de invloedrijkste staatsmannen uit de Nederlandse Gouden Eeuw, werden geboren in Dordrecht. Hun jeugd in deze bloeiende handelsstad legde de basis voor hun latere politieke carrière. Als leiders van de Republiek speelden zij een sleutelrol in zowel binnenlandse als internationale zaken. Hun tragische einde in 1672 staat in scherp contrast met hun eerdere successen. In Dordrecht herinneren diverse plekken nog altijd aan deze markante broers en hun nalatenschap.
14. Nieuwe gevel voor de Groothoofdspoort in Hollandse renaissancestijl – 1640
In 1640 kreeg de Groothoofdspoort een nieuwe renaissancistische gevel. De rijk versierde toegangspoort verwelkomde bezoekers die via de rivieren arriveerden. De gevel toont allegorische figuren die de kracht van de stad symboliseren. De vernieuwing weerspiegelde de welvaart van Dordrecht in de 17e eeuw. Tot op vandaag is de poort een geliefd historisch herkenningspunt.
Leestip: een unieke stadspoort met uitzicht op het water! Lees er meer over in het artikel De Groothoofdspoort – Ontdek het Icoon van de Stad
Bron: Rijksmuseum, Aert de Gelder, 1680-1685
15. Geboorte van schilder Arent de Gelder (leerling van Rembrandt) – 26 oktober 1645
Aert de Gelder werd geboren in Dordrecht en werd één van Rembrandts laatste leerlingen. Zijn schilderstijl toont sterke invloeden van zijn meester. Hij werd beroemd om zijn dramatische lichtgebruik en bijbelse taferelen. De Gelder wordt gezien als een belangrijke vertegenwoordiger van de late Hollandse schilderkunst. Dordrecht eert hem als een van zijn grote kunstenaars.
16. Geboorte van schilder Ary Scheffer – 10 februari 1795
Ary Scheffer werd in Dordrecht geboren en groeide uit tot een internationaal gevierde romantische schilder. Hij verhuisde later naar Parijs, waar hij grote faam verwierf. Zijn werk was geliefd bij koninklijke families en intellectuelen. Scheffer bleef altijd trots op zijn Dordtse afkomst. Een groot deel van zijn werk kun je vinden in het Dordrechts Museum.
17. Stadhuis krijgt zijn huidige neoclassicistische voorgevel – 1840
In 1840 werd het middeleeuwse gebouw omgevormd tot een neoclassicistisch stadhuis. De nieuwe gevel straalde orde, stabiliteit en modern bestuur uit. Architectuurdetails zoals zuilen en frontons gaven het gebouw een statige uitstraling. Het stadhuis weerspiegelt de moderniseringsdrang van de 19e eeuw. Het gebouw staat nog steeds centraal in het Dordtse stadsbeeld. Het stadhuis stamt overigens uit 1544 en was daarvoor een vleeshal.
Bron: Regionaal Archief Dordrecht
18. Opening Station Dordrecht – 1 juli 1872
Het station opende in 1872 en markeerde de aansluiting van Dordrecht op het moderne spoorwegnet. Hierdoor nam handel en mobiliteit sterk toe. De stad werd beter bereikbaar voor reizigers en goederen. Het station werd een nieuw economisch knooppunt. De komst van de trein luidde een tijdperk van snelle vernieuwing in.
Bron: Regionaal Archief Dordrecht
19. Bedijking en realisatie polder De Biesbosch als werklozenproject – 1926
In 1926 werd de bedijking en realisatie van de polder De Biesbosch gestart als groot werklozenproject. Honderden werklozen kregen hierdoor tijdelijk werk en droegen bij aan de strijd tegen overstromingen. Het project veranderde het landschap ingrijpend en legde de basis voor het huidige poldergebied. Met dijken, sluizen en kanalen werd een nieuw stuk land veiliggesteld voor landbouw en bewoning. Tegenwoordig herinneren nog steeds dijken en waterwerken aan dit indrukwekkende werklozenproject uit de jaren twintig.
Bron: Regionaal Archief Dordrecht
20. Bevrijding van Dordrecht – 1945
Op 8 mei 1945 werd Dordrecht bevrijd van de Duitse bezetting, een memorabel moment in de Tweede Wereldoorlog. De stad kwam eindelijk vrij na vijf zware jaren van oorlog en restricties. Burgers vierden de bevrijding uitbundig, vol opluchting en hoop op een betere toekomst. Overal in de stad werden symbolen van vrijheid en herdenking geplaatst. Tegenwoordig herinnert Dordrecht nog steeds aan die historische dag met monumenten en verhalen in het stadsbeeld.
Leestip! Hoe verging het Dordrecht tijdens de Tweede Wereldoorlog? Je leest er alles over in het artikel Museum 1940-1945 – Ontdek Dordrecht tijdens de Tweede Wereldoorlog
Bron: Regionaal Archief Dordrecht
21. Grote stadsuitbreiding naar Dordrecht-Zuid – 1960s
In de jaren zestig breidde Dordrecht sterk uit richting het zuiden. Nieuwe wijken boden ruimte voor de groeiende bevolking. Moderne architectuur en betere infrastructuur veranderden het stadsbeeld flink. De uitbreiding maakte Dordrecht aantrekkelijker voor jonge gezinnen. Het was een belangrijke stap naar de moderne stad van vandaag.
Plan je reis naar Dordrecht
Accommodatie?
In het historische centrum van Dordrecht vind je genoeg leuke en betaalbare hotels
Boek hier je Hotel of Guesthouse!
Tickets & Tours?
Maak een rondvaart door de grachten of een stadswandeling met gids door de historische binnenstad. Of breng een bezoek aan de Biesbosch
Boek hier leuke Tours & Tickets voor je bezoek aan Dordrecht
Openbaar vervoer?
Een bezoek brengen aan de oudste stad van Holland met de trein?
Boek hier online je treintickets naar Dordrecht
Reisgidsen?
Bij Reisboekwinkel De Zwerver vind je een groot aanbod aan reisgidsen, kaarten en mooie boeken met reisverhalen over Dordrecht en de omgeving.
Heb jij nog meer tips, ideeën of opmerkingen over dit artikel over de geschiedenis van Dordrecht? Laat dan gerust hieronder een bericht achter!
Keer terug naar:
